|
 ALABALIK (Salmo trutta var. fario); Familyası: Alabalıkgiller (Salmonidae). Yaşadığı yerler: Deniz ve tatlı suların temiz, soğuk ve dipleri çakıllı kısımlarında yaşarlar. Özellikleri: 20–100 cm boyunda, 25 kilograma kadar ağırlıkta olanları vardır. Türkiye’de en büyükleri 10 kilogramdır. Çoğunun boyları da 25–30 santimetredir. Çeşitleri: Göl, dağ, gökkuşaklı, çelikbaş, dere alası alabalıkları meşhurdur. Kemikli balıklar takımının Salmonidae familyasının deniz ve tatlı sularda yaşayan türlerinin genel adı. Vücutları yanlardan hafifçe yassılaşmış, genellikle mekik şeklindedir. Sırt yüzgeçlerinin gerisinde bulunan “adipoz” adını alan yağ yüzgeçleri alabalık için karakteristiktir. Başları çıplak olup pulsuzdur. Vücutları küçük, sert pullarla örtülüdür. Aynı popülasyonun bireyleri arasında renk ve desen bakımından farklılıklar görülür. Bu çeşidin bireyleri; cinsiyete, yaşa, alınan besin ve yaşama ortamına göre değişiklikler gösterirler. Renkleri, lacivertten açık sarıya kadar değişir. Genellikle sırtları yeşil, karın kısımları sarı veya gümüşidir. Pullar kırmızı-siyah beneklidir.
Gözleri son derece kuvvetlidir. Yemini görerek alır. Çok süratli hareket ettiklerinden göç dönemlerinde engelleri aşabilirler. Anadrom balıklardır. (Üremelerini tatlı sularda yaparlar.) Deniz ve tatlı su alabalıkları yumurtlamak için göl ve nehirlerden göç ederek doğdukları nehirlerin yukarı kısımlarına dönerler. Deniz alabalığı da som balığı gibi senelerce denizde yaşadıktan sonra yumurtlama mevsiminde tatlı sulara hareket eder. Dik çağlayanları aşar. Dik engelleri aşmak için bükülerek kuyruğunu çenelerinin arasına sıkıştırıp bırakır ve zemberek gibi boşanarak yukarı sıçrar. Üreme dönemlerinde renkleri değişir. Erkek fertler daha parlaktır. Dişi bireyler daha mat renklidir. Tabii sularda 1 kilogram alabalık, 1900 – 2000 arasında yumurta bırakır. Yumurta bırakma yerleri kaynak ağızları, killi, kumlu ve çakıllı bölgelerdir. Çukura, portakal renginde ve nohut büyüklüğünde olan yumurtalarını bıraktıktan sonra, erkeği gelip spermalarını üzerine boşaltır. Sonra yumurtladığı çukurları erkeği ile beraber kum ve çakıllarla örterek yumurtalarını gizler. Ekim-Şubat ayları arasında yumurtlarlar. 2–3 ay zarfında yumurtalardan yavrular çıkar. Alabalıklar obur ve yırtıcı hayvanlardır. Küçük balık, solucan, balık yumurtaları, hatta kendi cinsinin küçüklerini ve su üstünde gezinen, uçuşan böcekleri yakalayarak yer. Çok hareketli olduklarından avlanmaları zordur.  Özel avlanma metodları vardır. Kışı, yaşadıkları suların derinliklerinde geçirirler. Diğer su balıkları gibi su içmezler. Su ihtiyaçlarını solungaçlarından su geçmesiyle (osmozla) sağlarlar. Tuzlu suda yaşayanları ise su içer. Göç zamanlarında vücutları bir çok değişikliğe uğrar. Yaşadıkları çevreye çabuk uyum sağlayıp kolayca renk değiştirdiklerinden “Balıkların bukalemunu” olarak da adlandırılırlar. Alabalık, en lezzetli tatlı su balığıdır. Kılçıklarının azlığı ve karın boşluğunun küçüklüğü sebebiyle eti boldur. Proteince zengin olduğundan sağlıklı beslenmede üstün vasıflı bir gıdadır. B ve D vitaminleri ile iyod ve fosfor bakımından zengindir. Alabalık, halk arasında, kırık, çıkık, siyatik ve kemik ağrılarında tedavi için kullanılmaktadır. Ülkemiz deniz ve akarsularında alabalık mevcuttur. Doğu Anadolu, Karadeniz, Akdeniz bölgesinin yüksek yerlerindeki akarsularda ve Aras, Çıldır, Uludağ, Sapanca göllerinde bulunduğu gibi, Abant gölünde de alabalık üretimi yapılmaktadır. Alabalık, sun'i balıkçılıkta, en çok tercih edilen balık çeşididir. Özellikle gökkuşağı alabalığı Türkiye şartlarında 10-12 ayda 250 gram ağırlığa ulaşabilmektedir. Ülkemizde yetiştirme yoluyla elde edilen alabalık iç tüketime sunularak ve ihracatı yapılarak ülkemiz ekonomisine büyük katkıda bulunmaktadır. Alabalıkların on kadar türü bilinmektedir. Anadolu alabalığı (Salmo trutta var.macrostigma), Avrupa alabalığı, ırmak alabalığı (S. trutta var. fario), deniz alası (Salmo trutta), göl alası (S. trutta lacustris) en tanınmışlarıdır. Alabalık (''Salmo trutta''), Salmonidae familyasının en tanınmış mensubudur veSomon balığı ile yakın akrabadır. "''Alabalık''" diye adlandırdığımız balıkların ama hepsi sadeceSalmo cinsine ait değillerdir. Salmonidae ailesinin arta kalanını oluşturan Oncorhynchus ve Salvelinus cinslerine ait olan balıkların bazılarınada "Alabalık" denilir. Alabalığın bir sürü çok yaygın olan veya sadece yöresel bulunan alt türlerine rastlanır: Gökkuşağı alabalığı ''Oncorhynchus mykiss'', eski adı ''Salmo gairdneri''Anadolu alabalığı ''Salmo platycephalus'' Abant alabalığı ''Salmo trutta abanticus''Karadeniz alabalığı ''Salmo trutta labrax'' - Kafkas alabalığı ''Salmo trutta caspius'' - Büyük benekli alabalık - ''Salmo trutta macrostigma'' - Deniz alabalığı ''Salmo trutta trutta'' - Dere alabalığı ''Salmo trutta forma fario'' - Göl alabalığı ''Salmo trutta lacustris'' - Aral alabalığı ''Salmo trutta aralensis'' - Garda alabalığı ''Salmo trutta carpio'' - Sevan alabalığı ''Salmo ischchan'' - Marmorata alabalığı ''Salmo trutta marmorata'' - Italyan alabalığı ''Salmo trutta cettii'' - Amu-Darya alabalığı ''Salmo trutta oxianus'' - Balkan alabalığı ''Salmo trutta dentex'' - Ron alabalığı ''Salmo trutta rhodanensis'' - Boşnak alabalığı ''Salmo trutta taleri'' - Ezenami alabalığı ''Salmo trutta ezenami'' - Makedonya alabalığı ''Salmo balcanicus'' - Fibreno alabalığı ''Salmo trutta fibreni'' - Nerdeyse tüm alabalıklar yırtıcı tatlısu balıklarıdır, sadece (daha çok somon balığı ile yakın akraba olan) deniz alabalığı aynı Somon balıkları gibi denizde yaşayıp sırf yumurtlamak için akan tatlısulara girer. Pasifik okyanusu somonu ile yakın akraba olan Gökkuşağı alabalığı suni göllerde yetiştirilmek için Amerika'dan getirilmiştir. Aynı çay alabalığı gibi o da balık üretiminde tanınmış bir balık türüdür. Türkiye'nin neredeyse her yerinde alabalık üretilen küçük veya büyük çiftliklere rastlamak mümkündür.
Alabalık Nerelerde Bulunur? Alabalık hemen hemen içme suyu kalitesinde, sıcaklığı 15 dereceyi geçmeyen yerleşim alanlarında uzak, berrak ve dibi taşlık olan dereler ile bu derelerin beslediği göllerde bulunur. Bu ortamlarda bulunabileceği yerler ise derelerde suya dik inen kıyıların altında, taş ve kayaların altları,arkaları ile su içindeki ağaç kökleri arasında saklanır. Ayrıca bir kısmı su dışında kalmış olan kayaların çevresi ve alt kısımları da alabalığın bulunabileceği yerledir. Alabalık bu bölgelerde her zamana avlanmaya hazır olarak av bekler. Havaların ısınması ile birlikte daha soğuk olan derin sulara çekilir. Konunun başında da belirtildiği gibi alabalık berrak ve dibi taşlık yerleri sever, dibi çamurlu ve bulanık sularda alabalık avlamaya çalışmamak doğru olur. Kuvvetli yağış sebebi ile sular bulanıklaştığında alabalık yemlenmez. Suların temizlenmesi ile birlikte ise alabalıklar yemlenmeye başlar. Alabalıklar çok hassas, dikkatli, ürkek ve su içinden bile dışarıyı rahatlıkla görebilen balıklardır. Bu nedenle su üzerinde uçuşan böcekleri çok rahat bir şekilde avlayabilirler. Bu anlattığımız nedenlerden dolayı da alabalık avcılığı özel bilgi ve beceri gerektirir demek yanlış olmaz. Alabalık avcılığı yöntemlerini genel olarak iki gruba ayırabiliriz. 1- Yapay yemler ile yapılan avcılık. 2- Doğal yemler ile yapılan avcılık. Alabalık avlama teknikleri ile ilgili olarak bu iki ana grup altında alt guruplara ayırarak anlatılacaktır. 1- Yapay yemler ile yapılan avcılık. a- Fly (Yapma sinek ve böcekler ile avlanma.) Yapay sinekle veya böcekler ile yapılan avlanma yöntemi diğer yöntemlerden çok farklıdır. Bu yöntemde kullanılan kamış,misina ve iğneye kadar tüm ekipmanlar bu yönteme özel üretilmiş ekipmanlardır. Bu metot ile avlanabilmek için uzun süre çalışmak gerekmektedir. Ucunda yapay sinekten başka bir ağırlık bulunmayan misinayı uzağa ve istenen noktaya (Bunda amaç misinanın ucundaki yapma sineğin tam balığın bulunabileceği yere düşürülerek balığın kandırılmasıdır.) atmak tecrübesiz bir kişinin yapabileceği bir iş değildir. Avrupa ülkelerinde ve Amerika'da yalnızca bu yöntem için eğitim veren ücretli kurslar bulunmaktadır. İnternet den araştırma yaparsanız bu tür kursların ilanlarını bulabilirsiniz. Bu yöntemde amaç; kamışı kırbaç gibi ileri geri sallayarak her sallama esnasında ileri doğru hamlelerde daha fazla misinayı bırakarak en sonunda olta ucundaki sineğin istenen yere düşürülmesidir. Bu yöntem zor olmakla birilikte alabalık avı için en keyif verici olanıdır. Ayrıca alabalığın doğal ortamındaki beslenme alışkanlığına da en yakın ve tamamen aldatmaya yönelik bir yöntem olduğu için bu yöntemle balık yakalamak çok daha keyif vericidir. Bu yöntem için kullanılan kamışlar genelde 2.00 ile 3.00 m uzunluğunda, esnek, hafif, sağlam ve iki parçalı kamışlardır. Misinaları ise suda batmayan özel malzemelerden imal edilmiştir. Bu yöntemde kullanılan en önemli malzeme oltanın ucundaki Fly(Yapma sinek veya böcek) dir. Fabrikasyon olarak üretildiği gibi kendinizde yapabilirsiniz. Fly yapımında kullanılan malzemeler genelde; çeşitli hayvan kılları, kuş tüyleri, ipek ve sentetik malzemelerdir. Avcılık yöntemi gibi Fly yapımı da bilgi ve beceri gerektiren bir iştir. Bence mevsime ve bölgeye göre hazır sinek ve böceklerden satın almak daha doğru olur. Fly lar dört ana gruba ayrılır. - Dryfly (Canlı sinek ve böcek görünümlü olanlar) - Wetfly (Ölü sinek ve böcek görünümlü olanlar) - Nympha (Larva görünümlü olanlar) - Streamer (Işıkta parlayan yanar döner olanlar) Fly ların büyüklükleri bağlandıkları iğneler ile doğru orantılıdır. İğne büyüdükçe sinek de büyüyecektir. Aşağıda dört değişik tip fly resmi verilmiştir.    
    Fly hazırlamada genellikle halkalı tip iğneler kullanılır. Alabalık avında kullanılan iğneler de diğer iğneler ile aynı şekilde gruplandırılır. Bu gruplandırmaya göre bir numara sinek en büyük olanıdır. Büyük sinekler genelde somon ve deniz alası avında kullanılır. Fly avında genelde 4 ile 8 numara arası sinekler kullanılır. Balıkların yem yemeye isteksiz ve sadece suya düşen küçük böcekler ile beslendikleri zamanlarda.16-18 numara arası sinekler tercih edilmelidir. Fly yöntemi ile avlanmada dikkat edilmesi gereken en önemli husus mevsime ve avlanılacak bölgenin doğal şartlarına uygun sinek seçilmesidir. Yanlış sinek ile seçimi başarı şansınızı büyük ölçüde azaltacaktır. b- At ve çek yöntemi Mepps ile avlanma. (Mepps bir markadır. Döner kaşık diye adlandırmak daha doğru olur.) Bu yöntem ile ilgili bilgi vermeden önce yem tanımı ile ilgili bir açıklama yapmakta yarar var. Bu teknikte rapala, kaşık, sasi ve döner kaşık kullanılır. Rapala ve sasi görünüm olarak kaşık ve döner kaşıktan çok farklı olduğu için kaşık grubundan ayırmak kolaydır. Ancak kaşık ve döner kaşık benzerlikleri nedeni ile birbirleri ile karıştırılır. Kaşık genelde turna, sudak ve levrek avında kullanılır. Aşağıdaki resimler rapala, sasi, döner kaşık ve kaşığın biri birilerinden ayrılmasında size yardımcı olacaktır.    
Atıp çekme yönteminde kullanacağınız kamış 2.00-3.00 m arası ve esnek olmalıdır. Makinenin ise turlu olması at çek yaparken ve balığı çekerken size fayda sağlayacaktır. Misina ise 0.20-0.25 arası kaliteli misina olmalıdır. İnce takım her zaman avantaj sağlar. ancak misina seçerken kalitesine dikkat etmek gerekir. Ben Pelikan marka misina kullanıyorum. Şimdiye kadar beni zor durumda bırakmadı. Üç makinemde 0.30mm palikan, iki makinemde ise 0.25mm misina sarılı. At çek yöntemi uygulanması kolay bir teknik olmakla birlikte, ağaç köklerinin fazla olduğu yerlerde dikkat etmekte yarar var. At çek yapılacak yerde su seviyesinin 30 cm nin altında olmaması gerekir. Bu yöntemde amaç kaya dipleri, ağaç köklerini yakınları, gölgeliklere mepss ile yoklayarak balığın dikkatini çekmek ve yakalanmasını sağlamaktır. Ortama ve balığın tepkisine göre kullanmak üzere değişik mepps lerin yanınızda hazır bulunmasında yarar vardır. Tekrar hatırlatmakta istiyorum, alabalık çok dikkatli ve ürkek bir balıktır. Mümkün olduğunca sessiz olmanız avlama şansınızı arttırır. 2- Doğal yemler ile yapılan avcılık. Alabalık Avında kan kurdu, kemik kurdu, leş kurdu, canlı yada cansız iç su ve deniz balıkları hariç her türlü doğal veya mamul yem kullanılabilir. Solucan da bunlardan bir tanesidir. Gübre içinde bulunan kırmızı solucan alabalığın sevdiği gıdalar arasındadır. Durgun göllerde ve sularda şamandıralı olta ve yem olarak da kırmızı solucan tercih edilebilir. Bunu yanı sıra bazı yerlerde çekirge, kara sinek ve diğer böceklerde yem olarak kullanılmaktadır. Yazın sıcak dönemlerde oltayı daha ileri ve serin noktalara atmak adına dip oltası da kullanılabilir. Ancak alabalık taşlık ve ağaç köklerine yakın olacağı için dip oltanızın takılma olasılığı da yüksek olacaktır. Dip oltası atarken gezer kurşun kullanılması veya yeme yakın bir yere minik bir mantar koyarak havada durmasını sağlamak oltanızın takılma olasılığını azaltacaktır.
Son Güncelleme: 06-09-2009 18:24
|
United States