|
 Sazan geniş bir grup olan Cyprinidae ailesinin bir bireyidir. Yurdumuzdaki sularda bulunan genel sazan türü adi sazandır (Teknik olarak adı bu şekilde ancak adi sazan diye isimlendirmek hoşuma gitmiyor. Bu isim yerine bilinen sazan kelimesini kullanacağım. Çünkü sazan, avından çok keyif aldığım ve çok sevimli olduğunu düşündüğüm bir balık türüdür. Anlatım içinde geçen bilinen sazan dan kasıt budur.) Genel özellikleri; sırt kısmı koyu yeşil, yan kısımları sarı ile yeşil arası, karın kısmı ise kirli sarı veya koyu sarıdır.
Vücudunun tamamı pullarla kaplanmıştır. Yüzgeçleri çok gelişmiştir. Sırt yüzgeci uzun ve tek parça halindedir. Anüs ve sırt yüzgeçlerinin başlangıç kısımlarında dikene benzer sert çıkıntıları vardır. Bu dikenimsiler insanın eline batmaz ancak balık ağ ile yakalandığında ağdan çıkartırken balıkçıyı bir hayli uğraştırır. Hatta dikkatsizce balığın ağdan hızlı olarak çıkarılmaya çalışılması sırasında ağa zarar bile verebilir.
Kuyruk yüzgeçleri çok gelişmiştir ve kuvvetlidir. Genellikle yan yüzgeçleri diğer yüzgeçleri kırmızımsı olur. Özellikle aynalı sazan olarak bilinen türü en makbul olanıdır. Ticari değeri çok fazladır ve ülkemizde suni olarak havuzlarda yetiştiriciliği yapılmaktadır. Aynalı sazanın vücudunda iri, tek tük ve düzensiz olarak dağılmış olan pulları bulunur. Bir diğer türünde ise vücudun tamamı çok iri pullarla kaplıdır. Ancak biz bu türlerin tamamını aynalı sazan diye adlandırıyoruz. Sazan balığı Asya kökenli bir balıktır.  Japonya da değişik renklerde üretilerek havuz ve süs balığı olarak beslenen türleri mevcuttur. Ağzı başının alt kısmındadır, küçüktür ve dişi yoktur. Üst çenesinden aşağı doğru uzanan bıyık şeklinde iki adet duyu organı mevcuttur. Duyu organlarını kullanarak dibi karıştırır, bulabildiği kurt, solucan, larva, balık yumurtası ve bitki köklerini afiyetle yer. Koku alma duyuları da çok gelişmiştir. Küçük boydaki sazan balıkları ve yavru sazanlar tatlı sular da besin zincirinin en üstünde bulunan turna, levrek, sudak ve yayın balıklarına yem olurlar. Diğer etçil balıklara yem olmaktan kurtularak büyümeyi başaran sazanlar üç yaşında üremeye başlarlar. Su sıcaklığının 15 derecenin üzerine çıkması ile, (Bu zaman Nisan ayının başlarına tekabül eder.) üreme aktivitesine başlar ve bu süre Haziran ayına kadar devam eder. Bu dönemde sazanlar gruplar halinde sığ s ulara girerek yumurta dökerler. 40-50 cm arasında boya sahip bir dişi ortalama 150.000-300.000 arası yumurta döker. 4-10 gün içinde yumurtalar açılır ve yavru balıklar yüzmeye başlar. Dişi balık yavrularını korumaz. Suda ki yırtıcı balıklar dışında tek düşmanı insandır. Yaz sürecisince avlanan sazan havaların soğuması ile birlikte derinlere ve su dibindeki çukurlara çekilerek hareketsizleşir. Kış döneminde sazan oltaya vurmaz. Sapanca, Terkos, Riva ve Ömerli barajında denedik, sabahın erken saatinden akşama kadar oltalarımıza tek bir vuruş dahi olmadı. Konumuza dönelim; sazan sürekli yemlenen bir balık olduğu için gece ve gündüz avı yapılabilir. Gece yakalanan sazanlar nispeten daha büyük olur. (Ben gece avını çok seviyorum. Suyun kenarında ateş yakıp ateşin başında diğer balıkçı arkadaşlar ile sohbet etmek ve gecenin sessizliğini oltaların ucuna taktığımız zillerin bozması bana çok büyük keyif veriyor.) Zaten amatör balıkçılık demek de bu değil midir; doğada bulunmak, temiz havayı içine çekmek bundan daha keyifli bir uğraşı olabilir mi? Ben balık avında hem bedenimin hem de ruhumun dinlendiğini ve stresten arındığımı hissediyorum. Av sezonunun açılmasını iple çekiyorum. Sezonda hafta ortası olduğu vakit hafta sonu için hazırlıklara başlıyoruz ve hafta sonunu iple çekiyoruz. Neyse lafı fazla uzatmayalım. Nerede bulunup ve nasıl avlanabileceği ile ilgili genel bilgileri aşağıdadır.Sazan göl, göletler ve akarsularda bulunur. Genelde sevdiği ortamlar yosunlu, dibi çamurlu ve sazlık ortamlardır. Ağzını çamur ve kuma sokarak sürekli yemlenir. Bu arada suyun üstüne düşen böcek ve tohumları da yemeyi ihmal etmez. Suyun dibini karıştırışken toprakta sıkışan hava kabarcıklarını serbest bırakarak suda yerini belli eder. Ancak her su kabarcığını da sazan çıkarıyor diye bir  kural da yok. Bu gruba ait tüm balıkların beslenme şekli aynı olduğu için kabarcıkları bu gruba ait başka bir balığında ( çapak, kızılkanat) çıkarabileceği unutulmamalıdır. Akarsularda ağaç kökleri, kovuklar ve suyun anafor yaptığı ve akarsuyun gölet yaparak durgunlaştığı yerlerde bulunmayı sever. Yaşlı ve iri balıklar derin suları tercih ederken genç balıklar sezon boyunca kıyılarda dolaşır ve yemlenir. Sazan güçlü ve çok mücadeleci bir balıktır. Bu nedenle de avcılığı çok keyif vericidir. Bir kilogramlık bir sazan bile dışarı çıkarana kadar sizi bir hayli uğraştırabilir. Amatör sazan avcılığını iki gruba ayırmak gerekir. Dip oltası ile yapılan avcılık, şamandıralı takım ile yapılan avcılık. Ben sazan avlama yöntemlerini genelde bu iki gruba ayırıyorum. Bazıları dip oltası ile avlanma yöntemlerinin içine parakete ile yapılan avcılığı da dahil eder. Ancak bana göre parakete ile sazan avlama amatörlükten çok uzak bir yöntemdir. Ayrıca iç sularda amatör balıkçılığı düzenleyen yasada yöntem ve sınırlamalar bölümünde MADDE:10/1 parakete haricinde her türlü olta takımı ve yemlik uzatma ağı ile amatör avcılık yapılabilir. Olta ucuna ağ (tırıvırı, paraşüt) düzeneği takılarak avcılık yapılması doğaya verdiği zarar nedeniyle yasaktır der. Onlarca iğne bağlanmış bir olta düzeneği ile yapılacak avcılığın da bana göre hiç bir şekilde amatör balık avcılığı ile ilgisi yoktur. Ayrıca bazı insanlar tırıvırı ve paraşüt tabir edilen misinadan yapılma ve kamışla atılan küçük ağlar kullanmaktadır. Bu yöntem ile yapılan avcılığında yasak olduğu yukarıda anlatılmıştır ve kesinlikle amatörlükten uzak bir yöntemdir. Ayrıca da dibe takılan tırıvırı lar ciddi ölçüde kirliliğe neden olmaktadır. Bu tür zararlı malzemelerin bırakın kullanılmasını satışının dahi yasak olması gerekmektedir. Zaten yasalara göre de kullanılması yasaktır. Yasa amatör balık avcılığında kullanılacak olta ve ekipman ile ilgili sınırları gayet açık ve anlaşılır bir şekilde ortaya koymuştur. Bunun dışında kalan yöntemleri amatör balıkçılık olarak kabul etmek mümkün değildir. Yaban TV de kaçak avcılara ve yasal olamayan şekilde avlananlara güzel bir isim vermişler BOHÇACI. Bende, amatör balıkçı gibi görünüp yasal olmayan ve amatörlükten uzak yöntemler ile balık avlayanlara bir isim vermek istiyorum. Bu konuda ki önerilerinizi forumda yazabilirsiniz. Bu arada, avcılığın nasıl yapılması gerektiği konusunda bizleri bilinçlendirdiği, korumacı avcılık bilincinin bizlerde yerleşmesini sağladığı, doğanın ve doğada bulunan canlı türlerinin korunması ile ilgili gösterdikleri çabadan dolayı Yaban TV ye teşekkür etmek istiyorum. Konumuza geri dönelim; sazan ın nerelerde bulunabileceği ile ilgili bilgileri verdik. Biraz da genel avlanma yöntemlerinden bahsetmek istiyorum. Yukarıda anlattığım gibi avcılığı dip oltası veya şamandıralı takımlar ile yapılabilir. Size kendi kullandığımı ekipmanlar ve olta düzenekleri ile ilgili bilgiler vereyim. Ben sazan avında 3.50 m kamış, on bilyeli turlu bir makine ve makinede 0.35 mm, bedende 0.30 mm köstekte ise 0.25 mm misina kullanıyorum. Şimdiye kadar da hiçbir sorun yaşamadım. Kullandığım olta düzenekleri ve yemler ile ilgili bilgileri diğer sayfada anlatacağım.   Yandaki şekil-1 deki olta düzeneği benim gölde kullandığım büyük şamandıralı bir olta düzeneğidir. Bu düzeneği genelde su yüzeyi kıpırtılı olduğu zamanlarda kullanırım. Şamandıranın çok fazla havada kalmaması için küçük gezer kurşun ile ağırlığı ayarlayarak şamandıranın bir kısmının su içinde kalmasını sağlıyorum. Ben sazan avında genelde makineden fırdöndüye kadar olan kısımda 0.30mm misina kullanırım. Fırdöndüden iğneye kadar olan yaklaşık 40cm lik kısımda ise ben 0.25mm misinayı tercih ediyorum. Takımın ince olması her zaman şansı arttırır. Ancak ince takım yapacaksanız marka misinaları tercih edin. Uzak doğu malı ucuz misinalar ile ince takım yapıp avlanmak isterseniz, biraz iri kıyım bir balık muhtemelen oltanızı kopararak elinizden kaçacaktır. Fırdöndüden iğneye kadar olan kısımda 0.25mm misina kullandığımı söylemiştim. İğnenin suda dik olarak kalmasını sağlamak için bu araya ben, bir tanesi iğnenin 15cm üstüne, diğeri ise ilkinin 10-15cm üstüne gelecek şekilde 2 tane kıstırma kurşun bağlıyorum. Kıstırma kurşunlar kutu içinde değişik boylar şeklinde hazırlanmış olarak balık malzemeleri satan tüm mağazalarda bulunmaktadır. İğne olarak ise dövülmüş palalı 3 numara iğneler kullanıyorum. İğne alırken de kaliteli iğneleri tercih etmekte yarar var. İri kıyım bir balığı iğnenin açılması yüzünden elimizden kaçması avın tüm keyfini kaçırabilir. Şekil-2 deki şamandıralı olta düzeneği de benim gölde kullandığım bir düzenektir. Bu düzeneği ise gölün yüzeyinin çalkantılı olmadığı zamanlarda kullanıyorum. Diğer düzenekten farkı şamandıra olarak küçük kalem şamandıra kullanılması ve kalem şamandırada çok fazla ağırlığa gerek olmadığı için fırdöndü üzerinde bulunan gezer kurşunun bulunmamasıdır. Bu düzenekte de iğneye kadar olan kısma diğer düzenekte olduğu gibi iki adet kıstırma kurşun bağlıyorum. İğne ise önceki düzenekte olduğu gibi kısa palalı dövülmüş bronz kaplı 3 numara iğnedir. Çizimleri kendim yaptığım için çok fazla göze hitap etmiyor olabilir bu nedenle  kusura bakmayın. Ancak olta düzenekleri ile ilgili size fikir verebilir diye düşünüyorum. Kullandığım şamandıralı düzenekleri sizinle paylaştım. Birazda dip oltasından (çökertme) bahsetmek istiyorum. Şekil-3 deki çizim kullandığım dip oltası takımına ait. Bu olta düzeneğinde ise oltanın dibe oturmasını sağlayan fırdöndülü gezer kurşun mevcut. Kurşuna bağlı plastik yüksük kurşunun sürtünme ile misinaya zarar vermemesini ve misinanın rahat hareket etmesini sağlıyor. Yüksüklü kurşunlar hazır olarak satılıyor. Ancak ben yüksük ilavesini tükenmez kalem içi ile hallediyorum. Bu düzenekte misina yüksük içinde hareket ettiği için balığın yemi aldığında oltanın ağırlığını hissetmemesi de sağlanmış oluyor. Ayrıca bu düzenek oltanın dipte takılma riskini de azaltıyor. Bir sonraki sayfada Şekil-4 deki çizimde bir dip oltası çizimi bundaki fark ise fırdöndülü gezer kurşun yerine ortası delikli gezer kurşun kullanılmış olması. Bu oltadaki diğer bir fark; gezer kurşunun misinanın fırdöndü ile bağlı olan kısmına yaptığı baskıyı azaltmak için bu düzenekte fırdöndü ile kurşun arasına ortası delikli bir plastik boncuk takıyorum. Biraz da yem ve yemlemeden bahsetmek istiyorum. Sazan avında kullanılan yemler çok çeşitlidir ve bölgeye göre değişiklik gösterebilir. Sayacak olursak başta mısır ve küspe olmak üzere, ekmek, hamur, solucan, sinek larvası, haşlanmış makarna, patates, haşlanmış bakliyat çeşitleri, kuru pet mamalar, sinek, çekirge, böcekler, tatlı su midyesinin içi ve boili denen özel olarak hazırlanmış yem topları sazan avında kullanılır. Benim en tercih ettiğim yem konserve süt mısırdır. Biraz da mısıra koku ilavesi yapıldığı taktirde mısırı yemeyecek sazan olacağını zannetmiyorum. Ayrıca konserve mısır hazır satıldığı için uğraşma derdi de yok. Ben ava gitmeden iki üç gün evvel konserve mısırları bir kavanoz içine koyup içine de iki diş sarımsak kesiyorum. Sarımsak kokusu tüm mısırlara siniyor. Bu koku sazanın sevdiği kokular arasındadır. Ayrıca sazan vanilya kokusuna, şekerli yemlere, yumurta kokusuna da bayılır. Ben bu kokuları genelde yemlemede kullanacağım hamuru hazırlarken kullanıyorum. Hamuru nasıl yaptığımı anlatacağım. Biraz boili denen yem toplarından bahsetmek istiyorum. Yabancıların sazan avlarında genelde bu yemi kullandığını biliyordum. Ancak ben geçen seneye kadar kullanmamıştım. Geçen yaz bir arkadaşın ısrarı üzerine internetten araştırdım ve bir üstadın sitesinden boili düzeneğinin nasıl yapıldığını öğrendim ve boili düzenekleri hazırladım. Av malzemesi satan bir dükkandan Fransız malı hazır yemlerden aldım (Çok da ucuza değil). Üstat sitesinde balık tutarken şov yaparsınız diye yazmıştı. Büyük bir heyecan ile yemleri taktık ve oltaları attık. Arada bir sapanla yemleme de yaptık. Ya bizde bir şansızlık vardı. Yada balıklar boili yi bilmiyordu. Sağımızda solumuzda bulunan insanlar aslanlar gibi balık tutarken biz onları seyrediyorduk. Baktık olacak gibi değil başladık kendi bildiğimiz yöntemle yani mısır ile avlanmaya ve kendi yaptığımız hamur ile yemlemeye. Sonuç ne mi oldu? Tabi ki balık tutmaya başladık. Bunları niye mi anlattım? Arkadaşlar sazan avında avlanma şekli genel olarak aynı olmak ile birlikte bulunulan yere göre farklılıklar gösterebilir. Yem ve yemleme de öyle. Bu sitenin amacı da bu tür değişik yöntem ve bilgileri paylaşmaktır. Gelelim benim yaptığım yemleme hamuruna; ben yemleme hamurunu avda vakit kaybetmemek için bir gün önceden evde hazırlayıp buz dolabında muhafaza ediyorum. Hamurun malzemeleri; 1kg mısır küspesi, 1kg ayçiçeği küspesi, 500gr irmik, 500gr mısır unu, 2 su bardağı beyaz un, 5 yumurta sarısı, 1 konserve mısır, 1 su bardağı pudra şekeri ve koku vermesi için 4 adet vanilya. Bunları bir kapta içme suyu da ilave ederek (çeşme suyu değil) karıştırıyorum. Karıştırma esnasında hamurun macun gibi olmamasına dikkat etmek gerekiyor. Hamurun kıvamı suya atıldığında 5-6 dakika içinde dağılmaya başlayacak şekilde olmalı. Macun gibi olursa suda dağılmaz ve balıkların dikkatini çekememiş oluruz. Bu yemleme hamurunu avlandığınız yerde de hazırlayabilirsiniz. Bir hatırlatma yapmak istiyorum. Avda yemleme yaparken bunu abartmadan çevre kirliliğine sebebiyet vermeden yapmak gerekiyor. Ayrıca avdan artan yemleme hamuru ve mısırları da da atmayın. Ben artan hamuru eve getirip toplar halinde buzlukta muhafaza ediyorum. Gerektikçe de buzluktan alıp kullanıyorum. Mısırı da buz dolabında kavanoz içinde gözden uzak bir köşede muhafaza ediyorum. Sizinde böyle yapmanızı tavsiye ederim. Diğer yemler ve hazırlama şekilleri ile ilgili kendi bilgilerim ve derlediğim bilgileri forumda Tatlısu Balık Avında Kullanılan Yapay, Doğal Yemler ve Yemleme Teknikleri bölümünde sizlerle paylaşacağım. Sazan avında kullandığım diğer olta düzenekleri ile ilgili resimler ve düzenekler ile ilgili açıklamalar diğer sayfada. Yandaki Şekil-5 de bulunan olta düzeneği bir dip oltasına (çökertme) örnektir. 0.30 beden 0.25 köstek yapılmıştır. Kösteklerin uzunluğu 20 cm civarındadır. İğneler 3 no dövülmüş iğnedir. En altta ucunda küçük bir kurşunu bulunan yemlik (veya yay) monte edilmiştir. Yayın içine önceki sayfada tarifini verdiğim yemleme hamuru sıkıştırılır ve iğnelerin ucuna da 2 şer adet mısır takılarak olta atılır. Mısırları ve yemleme hamurunu takarken elinizde sigara kokusu olmamasına dikkat edin. Ben bu düzeneği balığın yem yemede isteksiz olduğu zamanlarda kullanıyorum. Hamur ile yemlerin pozisyonu biri birine yakın olduğu için balık hamur çevresinde yemlenirken iğnelerdeki mısırları yeme şansıda artmış oluyor. Sazan avı ile ilgili olarak vereceğim genel bilgiler şimdilik bu kadar.
Son Güncelleme: 13-10-2009 17:59
|
United States